Mutlaka okunması gereken kitaplar
29Eki

Mutlaka okunması gereken gizemkitapları: 10 Gizem Romani

Mutlaka okunması gereken gizem kitapları listemize göz atmadan hemen önce kısaca gizem romanı nedir buna değinelim. Gizem romanı, polisiye romanın alt türlerinden biridir. Aslında, çoğu kez gizem romanlarında da  katiller, cinayetler ve detektifler olur. Dolayısıyla, gizemli (esrarengiz) polisiye romana, yani bildiğimiz klasik detektif romanlarına çok yakındır. Aralarındaki fark, gizem romanında katil kim ve cinayet nasıl/neden işlendi sorularına ağırlık verilmemesinden ibarettir. Gizemli (esrarengiz) polisiye roman, eninde sonunda katilin kimliğini ortaya çıkarmakla mükelleftir. Gizem romanındaysa, böyle bir zorunluluk yoktur. Gizem sadece olgulara yöneliktir. Bu nedenle, hayalet öyküleri gibi, aklın ve mantığın dışına çıkan anlatılar da bu kapsama girer. Hiçbir suçun işlenmediği ancak kahramanların bir muammayı (bilmeceyi) çözdüğü öykü ve romanlar da bu kategoriye dahildir.

Gizem romanı ile gizemli roman aynı anlama gelmez. Gizem romanı bir roman türüdür. Anlatımı, konuları, içeriği, karakterleri, bu türün özelliklerine göre belirlenmiştir. Örneğin Thomas Harris’in Kuzuların Sessizliği romanı, bir gizem romanıdır. Gizemli roman ise, romanın türünü değil içeriğini betimler. Yani buradaki “gizemli” ifadesi bir sıfattır. Bu sıfatı, kitabı tarif etmek için kullanırız. Örneğin, Harry Potter serisindeki romanlar oldukça gizemlidir. Ama bunlar gizem romanı değildir.

Mutlaka Okunması gereken kitaplar: En iyi on gizem romanı

Charlotte Bronte’nin klasiği, Jane Eyre
aslında herkesin okuması gereken bir klasik. Romantizm çağının ürünü olmasına
rağmen, baştan aşağıya gizemle dolu olduğu da inkar edilemez bir gerçek. 18.
yüzyıl İngiltere’sinin Yorkshire kırlarında geçen bu gotik gerilim romanını
okumaya doyamayacaksınız. Okunması gereken kitaplar listesinde ilk kitap bir klasik.
Bronte kardeşlerden bir diğeri Emily Bronte’nin
Uğultulu Tepeleri de 18. yüzyıl İngiltere’sinde geçen gotik bir romandır. Bir
çok filme, oyuna, şarkıya konu ve esin kaynağı olan bu gerilim ve gizem romanı
aynın zamanda Rüzgarli Bayır olarak da bilinir dilimizde.
Daphne Du Maurier bu romanı 1938’de kaleme
aldı. Romantik bir aşk hikayesi gibi görünse de psikolojik derinlikleri olan
bir gerilim öyküsüdür bu. Gizemli bir konakta geçen romanın değeri geçen
yıllarla birlikte artması bundandır.
Alfred Hitchcock tarafından 1940’da filme
alındı.
Hitchcock’un Oskar kazanan tek yapıtıdır.
Roman, genç ve basit bir kadının, zengin
kocasının malikanesinde karşılaştığı gizemli bir kadınla olan mücadelesini
anlatır. Birkaç yıl önce ölmüş olan bu kadın, kocasının ilk eşi Rebecca’dır.
İngiliz Edebiyatının ilk polisiye romanı.
Hindistan’dan İngiltere’ye getirilen ve kaybolan ‘Aytaşı’ denen bir elmasın
hikayesidir bu. Scotland Yard’dan gelen Çavuş Cuff, kayıp elmasın sırrını
çözmeye çalışır. Victoria döneminde geçen bu gizem romanı hala etkileyici ve
sürükleyici.
Daphne Du Maurier’in bir diğer gerilim ve
gizem romanı: Kuzenim Raşel. Eski baskılarını “Yengem Rachel” diye
anımsıyorum. Doğrusu da o sanırım. Her ne kadar orijinal baskıda kuzen diyorsa
da romanın kahramanı açısından Rachel’in pozisyonu yengedir. Romantik, gotik
gibi bir çok türlere sokulabilecek bu gizem romanının aynı zamanda ilk fatal
femme romanlarından biri olduğunun da altını çizelim.
James M. Cain’in yazdığı bu suç romanı
yayınlandığında içerdiği seks ve şiddet unsurları yüzünden büyük bir sansasyon
yaratmış.  İki sevgilinin şeytani planlarını anlatan, psikolojik
derinlikleri de olan bir gerilim-gizem öyküsü. Bir çok filme de konu oldu,
Bizde ve başka ülkelerde, aynı adla veya başka adlar altında defalarca filme
çekildi. Fatal femme’nin de seçkin örneklerinden biri.
Duygusal gerilim romanı diye tanımlansa da,
bence Gotik Edebiyatın gerçek baş yapıtı Wilkie Collins’in “Beyazlı Kadın”ıdır.
Yazar Henry James’e göre, Beyazlı Kadın’daki gizem, gizemlerin en gizemlisidir.
19. yüzyılda, İngiliz malikhanesinde geçen olaylar, hala insanın kanını
donduracak cinsten.
Tüm zamanların en gizemli romanı. Her ne
kadar filmi, romanından çok daha fazla ünlü olsa da, Maro Puzo’nun romanını
okumanın keyfi bambaşka. Asla elden düşmeyecek bir klasik. Mutlaka okunması gereken kitaplar ve filmler kategorisinin olmazsa olmazı.
Patricia Highsmith’in romanları polisiye
olmaktan çok gizem romanlarıdır bence. Ya da şöyle diyelim, polisiye yazarları
içinde gizeme onun kadar önem verenlerin sayısı çok azdır. Onun Becerikli Bay
Ripley’i gizemin doruklarında gezinir. Gerilimin yavaş yavaş ama ustaca
tırmandığı bir şaheser. Filmi için aynı şeyi söyleyemeyeceğim.
Sherlock Holmes öykülerinin çoğunda cinayet
yoktur. Hatta bazılarında suç bile yoktur. Var olan şey Gizem’dir.
Baskerviller’in Köpeği, müthiş bir gizem öyküsüdür. Buradaki diğer öyküler de
bir gizem bilmecesiyle çıkar okurun karşısına. Anlatımın sadeliği, muammanın
orijinalliği ve nihayet çözümün akla uygunluğu kusursuzdur. Sherlock dizisi ekranları kasıp kavururken mutlaka okunması gereken kitaplar listenize mutlaka bir Sherlock Holmes kitabı ekleyin.
Genco Sümer

Yorumlar

yorum