Agatha Christie kitapları
14Haz

Agatha Christie kitapları okumaya hangi kitaptan başlamalı?

Agatha Christie kitapları okuma listesi, Eğer bugüne dek hiçbir Agatha Christie romanı okumamış biriyseniz, sizin yerinizde olmayı çok isterdim. Ünlü yazarın kitaplarını defalarca okumuş biri olarak söylüyorum bunu. Cinayet romanlarının meraklıları açısından Agatha Christie büyük bir hazinedir. Yıllar önce okuduğunuz ama ayrıntıların hatırlayamadığınız bir romanı yeniden okumak bile büyük keyif verir Agatha Christie hayranlarına. Keşke onu hiç okumamış olsaydım derim bazan kendi kendime. Keşke onu yeni keşfetseydim ve sindire sindire şimdi okusaydım.

 

Agatha Christie romanları

Eğer gerçekten, Agatha Christie’yi hiç okumamış şanslılardansanız, onun romanlarında mükemmel bir cinayet kurgusundan çok daha fazla şeyler bulacağınızdan hiç kuşkum yok. Zaten öyle olmasaydı, yazarın bütün dünyada büyük bir üne erişmesi mümkün değildi.
İşte, Agatha Christie‘yi hiç okumamış, yada çok az okumuş olanları, böylesine keyifli bir serüven bekliyor….

Bu serüvenin tadına tam varabilmek için, romanları (ve öyküleri) belli bir sırada okumanın önemli olduğu kanısındayım. Çünkü, Christie’nin roman kahramanları zaman içinde yaşlanmakta ve ölmektedir. En azından romanlarda belli bir içsel bütünlüğü korumak açısından uygun bir sırada okuma yapmak daha iyi olacaktır. Ayrıca değişen dış faktörler de okuyanları şaşırtmayacak, okuma esnasında yadırgamalara yol açmayacak bir düzene gireceklerdir. Örneğin içsel açıdan, Hercule Poirot başlangıçta yalnız yaşayan bir mültecidir. İlerleyen zamanda onun Londra’da bir apartmanda Uşağı George ile birlikte yaşadığını görürüz. Daha sonraysa sekreter Miss Lemon ortaya çıkar. Dışsal açıdan, bazı romanların konusu ortadoğu ülkelerinde geçer. Bu, iki dünya savaşı arasındaki dönemdir. Yani üzerinde güneş batmayan imparatorluğun son yılları. Bazı romanlarsa İkinci Dünya Savaşı yıllarındaki kıtlık ve yokluklar devrini resmeder. Örneğin, Cinayet İlanı’nda yakıt çok az olduğundan kaloriferler yakılamamaktadır. Bütün bu git gelleri doğru algılamak, doğru bir sıralamayla okumayla mümkündür.

Agatha Christie kitapları ve okuma sıralaması

Belli bir sırada okuma derken elbette salt kronolojik okumayı kastetmiyorum. Yerine göre, yıllar itibariyle okumanın bence  bir mahzuru yok. Ama öncelikle en iyi olanları okumakta yarar olacaktır diye düşünüyorum. Aksi takdirde, Agatha Christie’den sıkılmak ve okuyamayıp yarım bırakmak ta olmayacak bir şey değil.

Agatha Christie’nin Miss Marple ve Mösyö Poirot kitapları

Benim önerim, Agatha Christie’yi okumaya İlk Poirot öyküsü olan Ölüm Sessiz Geldi ve gene ilk Miss Marple öyküsü olan Ölüm Çığlığı ile başlamanızdır. Bu kitapların orijinal adlarını bulmak için bakınız: Agatha Christie Kitapları.
Benim açımdan hoş bir tesadüf, yıllar önce ilk okuduğum Agatha Christie romanlarının bunlar olmasıdır. Bilmeyerek doğru başladığım için olacak, o gün bugündür Agatha Christie’ye olan sevgim ve hayranlığım hiç azalmadı.

Agatha Christie kitapları okuma sıralaması

Ölüm Sessiz Geldi

Agatha Christie’nin defalarca yayınevleri tarafından reddedilen ilk romanı. Ölüm Sessiz Geldi,  tam anlamıyla bir Hercule Poirot’yu tanıtma romanıdır. Bu romanda Poirot’nun pek çok fiziksel özellikleri sıralanır. Poirot’nun  romanlarında sık sık anlatıcı olarak görünen (Holmes’un Dr. Watson’u gibi) Yüzbaşı Arthur Hastings, Birinci Dünya Savaşı’ndan yaralı olarak dönmüştür. Arkadaşı John Cavendish’in  Styless malikanesinde misafir olarak kalmaktadır. Malikanede işlenen bir cinayet, o sırada tesadüfen karşılaştığı eski dostu Belçikalı polis hafiyesi Hercule Poirot’nun da işe karışmasına yol açar.

Ölüm Çığlığı

İlk Miss Marple romanı olan Ölüm Çığlığı, St. Mary Mead köyündeki zengin bir adamın ölümüyle ilgilidir. Başlangıçta intihar gibi görünse de olay bir cinayettir ve köy papazının evinde işlenmiştir. Bu roman hakkında ayrıntılı bir çalışmayı blogumuzda okuyabilirsiniz. Ancak esrarın bir kısmını aydınlatacak bilgilerin bu yazıda verilmiş olduğunu hatırlatırım. Bkz. Dedikodocu bir Cadı: Miss Marple

En iyi polisiye kitap: Roger Ackroyd Cinayeti

Size önereceğim üçüncü roman, gene bir Poirot öyküsü olan Roger Ackroyd Cinayeti‘dir. Agatha Christie kitapları içinde özel bir başlık açılması gereken kitaplardan biridir. Bu romanla ilgili uzun ve ayrıntılı bir çalışma blogumuzda yer almaktadır. Ancak, çalışmanın amaçlarını gerçekleştirmek için cinayetin çözümünü yazmak zorunda kaldım. Önerim, kitabı okuduktan sonra yazıya bir göz atmanız olacak. Romanı okumuş olanlar, yazının tamamını okuyabilirler. Bkz. Roger Ackroyd’un Gerçek Katili. 
Roger Ackroyd Cinayeti, Agatha Christie’nin en önemli romanıdır. Aynı zamanda en ünlü ve şaşırtıcı romanı da budur. Yazarına bütün dünyada haklı bir ün ve saygınlık kazandırmıştır. Agatha Christie, başka hiçbir roman yazmasaydı bile, sadece bu kitapla Cinayet romanlarının kraliçesi olma ünvanını hak ederdi.

On Küçük Zenci

Artık sıra On Küçük Zenci‘ye geldi. Agatha Christie’nin bu en sıra dışı ve en gerilimli romanında ne Poirot ne de Miss Marple var. Romandaki gizemi siz çözeceksiniz. Defalarca filme çekilen, sayısız kereler tiyatrolarda sahnelenen eşsiz bir baş yapıt. Agatha Christie bu romanında, o güne kadar denenmemiş bir işi yapıyor ve kendisinden sonra gelecek bir çok polsiye yazarına ilham kaynağı oluyor. Kitabın adının, sonraki yıllarda Christie’nin başına epey dert olduğunu belirtmeden geçemeyeceğim. Zenci (İngilizce’de negro) kelimesi, dolayısıyla ırkçılık yapmakla suçlanan yazar, çareyi kitabın (ve aynı zamanda, yazdığı tiyatro uyarlamasının) adını değiştirmekte buldu.

Cinayet Alfabesi

Bir seri katilin öyküsünden çok daha fazlası olan Cinayet Alfabesi, gerilim ve merak dozu hayli yüksek bir roman. Okunması da bir hayli keyifli. Çünkü işinde çok zeki bir katil var, ve bu katil Poirot’yla kedinin fareyle oynadığı gibi oynuyor.  Londra ve çevresinde sürekli bir kaçıp kovalamacayla geçen romanın büyük bölümünü Arthur Hastings anlatıyor. Bazı bölümleri ise, yazarın kendisi nakletmek zorunda kalmış.

Beş Küçük Domuz

Geçmişte işlenen bir cinayetin aydınlatılmasını anlatır Beş Küçük Domuz. İsminden de anlaşılacağı gibi öyküde beş şüpheli vardır. Bu beş kişi yıllar önce, bir kır evinde bir cinayete tanıklık etmişlerdir. Katil bulunmuş ve asılarak cezalandırılmıştır. Ancak yıllar sonra Hercule Poirot dosyayı yeniden ele alır, yanlış kişinin idam edildiğini anlar. Artık bundan sonra yapılacak iş, bu beş kişiden hangisini gerçek katil olduğunu bulmaktır. Yıllar sonra kır evinde yeniden bir araya gelinecek ve Poirot’nun açıklamaları herkesi şaşırtacaktır.
Agatha Christie’nin çok zekice yazdığı bu roman bol ipuçları ve hüzünlü öyküsüyle dikkat çekiyor.

Koltuktaki Ölü

Koltuktaki Ölü, öncelikle yoğun duygusal atmosferiyle dikkat çeken bir roman. Yargılama sahnelerine verdiği ağırlıkla diğer romanlardan belirgin biçimde ayrılıyor. Tabii bu bölümlerin ne kadar heyecanlı ve sürükleyici olduğunu söylememe gerek yok. İngiliz kırsalına dinlenmek amacıyla gelen Hercule Poirot’nun en parlak başarılarından bir bu romanda anlatılıyor. Koltuktaki Ölü’yü okuduktan sonra, uzun bir süre balık ezmeli sandviç yiyemeyeceğinizden eminim

Birisi Ölecek

Agatha Christie bu romanı 1933’de yazmış. Olayları bize anlatan kişi Arthur Hastings. Yani iki eski dost gene bir aradalar. Bu kez öldürülen kişi bir Lord’dur. Bütün şüpheler tek bir kişi üzerinde toplanır. Ama Hercule Poirot’ya göre o kişinin katil olması imkansızdır. Romanın entrikası tek kelimeyle muhteşemdir. Agatha Christie bu yapıtında her zamankinden daha cömert davranır ve okuyucusuna bol bol ipucu verir.

Ölüden Gelen Mektup

Gene İngiliz kırsalında geçen bir Agatha Christie klasiği.  Gene Poirot ve Hastings birlikteler. Dolayısıyla, romanın anlatıcısı Yüzbaşı Arthur Hastings. Yaşlı ve zengin bir kadının başına gelen ufak tefek kazalardan şüphelenmesiyle olaylar başlar. Birisi onu öldürmek istemektedir. Yaşlı kadın Poirot’yu yardıma çağırır ama tabii bu arada olanlar olur. Poirot ve Hastings’in elinde uzun bir şüpheliler listesi vardır. Yaşlı kadının ölümünden yaralanacak bütün akrabalar bu listededir. Ama hiçbir şey göründüğü gibi gitmez.
Bu romanda Agatha Christie’nin zehirler konusunda ne kadar bilgili bir yazar olduğuna bir kez daha tanıklık edeceksiniz.

Noel’de Cinayet

Hercule Poirot’nun büyük bir konakta geçirdiği noelde kanlı bir cinayet işlenir. Roman, yazarın cömertce okuyucuya verdiği ipuçları ve katilin en beklenmedik kişi çıkmasıyla ünlü. Üstelik olay tam bir kapalı oda cinayeti. Lady Macbeth’den alıntılanan ünlü “İhtiyarın bu kadar kanı olacağı kimin aklına gelirdi?” sözü bu romanda söyleniyor. Üstelik bu, önemli ipuçlarından biri.

 

Briç Masasında Cinayet

Özellikle adından ötürü ülkemizde en beğenilen ve okunan Agatha Christie kitapları arasında yer alır. Ancak finali beklendiği ölçüde iyi yazılmamıştır. Bununla birlikte, Poirot’nun cinayeti çözüm yolu oldukça keyiflidir. Romanı eğlenceli kılan bir diğer unsur ise, bir çok cinayet öyküsünü içinde barındırıyor olmasıdır. Romanda Hastings yoktur, onun yerini polisiye roman yazarı Bayan Ariadne Oliver almıştır. Bayan Oliver’la Poirot, bu romanda ilk kez karşılaşırlar. Daha sonra altı romanda daha birlikte boy gösterirler.

Agatha Christie kitapları: Egzotik Romanlar

Agatha Christie, arkeolog kocasının kazı çalışmaları nedeniyle, İngiliz İmparatorluğu’nun altın yılları olan iki dünya savaşı arasında kalan dönemde pek çok kez ortadoğuya ve bu arada Türkiye’ye gitti. (Bkz. Agatha Christie ve Arkeoloji) Bunun sonucunda, doğrudan doğruya konusu  bu ülkelerde geçen bir çok roman yazdı. Bunlar arasında en fazla öne çıkan üç tanesi oldu. Şark Ekspresinde Cinayet, Gece Gelen Ölüm ve Nil’de Ölüm. Bunların her üçü de son derece zekice yazılmış, atmosfer romanlarıdır. Polisiye entrikaları oldukça karmaşıktır. Üçünde de detetif Hercule Poirot’dur.

Çok keyifle okunan ve okuyanlarda derin izler bırakan bu romanlarında Agatha Christie, ipin ucunu biraz kaçırmış, cinayetleri gerek işlenme biçim ve gerekse sebep-motivasyon açısından epeyce zorlamıştır. Özellikle  Nil’de Ölüm, bütün o olağanüstü  estetik kurgusuna ve populer kültürdeki yaygın ününe rağmen, bir polisiye olarak bence başarısız bir romandır. Bunun sebeplerini başka bir yazımda anlattım.  Bkz. Nil Nehri’nde Zulüm. (Bu yazıda katilin kimliği açıklanmaktadır.)

Ve Perde İndi 

Çok hoş bir Miss Marple macerası  Cinayet İlanı ve bence Agatha Christie’nin en başarılı romanlarından biri  Çarpık Evdeki Cesetler de ilk okunacaklar listenizde olmalı mutlaka. Bu arada, öykü kitabı olarak, Cinayetler Klübü‘nü de çok beğeneceğinize eminim.

Agatha Christie kitapları arasında okumamanız gereken bir roman da var.

Siz siz olun, Ve Perde İndi romanını asla okumayın.
Daha doğrusu , bu romanı başlarda kesinlikle okumayın. Onu sonlara saklayın. Hatta mümkünse, Agatha Christie’nin bütün roman ve öykülerini okuyup bitirdikten sonra okuyun ve Agatha Christie kitapları okuma listesini mutlaka bu kitap ile tamamlayın.

Genco Sümer

Yorumlar

yorum

2 thoughts on “Agatha Christie kitapları okumaya hangi kitaptan başlamalı?

  1. Kronolojik sıralama için "Agatha Christie'nin Polisiye Roman ve Öyküleri" isimli yazımızdan yararlanabilirsiniz. Buradaki sıralama, John Curran'ın Agatha Christie's Secret Notebooks isimli kitabındaki Agatha Christie Chronology bölümünden alınmıştır.

Comments are closed.